الکسا

صفحه اصلی حضانت فرزندان

حضانت یکی از مهم ترین و رایج ترین مسائلی است که حقوق خانواده به آن پرداخته است و خانواده هایی که دارای فرزند هستند، در صورتی که پدر و مادر به هر علتی کنار هم زندگی نمی‌کنند، موضوع حضانت وملاقات فرزند، دارای اهمیت بسیار زیادی می‌شود چرا که قانون، حضانت و سرپرستی فرزندان را به پدر و مادر سپرده است و آنها با تشکیل کانون خانواده عهده دار این امر مهم می شوند و هرگاه پدر و مادر جدا از یکدیگر زندگی کنند قانون برای مصلحت فرزند،حضانت و حق سرپرستی او و حق ملاقات، برای یکی از ابوین را مشخص می‌کند.

در زمینه‌ی حضانت و ملاقات فرزند، قانون مدنی و قانون جدید حمایت از خانواده مصوب سال 1391موارد ممکن را احصاء کرده و قوانین خاصی را لحاظ کرده است


مشاوره حقوقی خانواده با وکلای کردار نیک

جهت مشاوره رایگان تماس بگیرید: 88931969-021 ، 88943662-021


نکات مهم در موضوع حضانت و ملاقات طفل

حضانت فرزند با کدام یک از ابوین می‌باشد؟ جنسیت فرزند چه تأثیری در حضانت دارد؟

در صورت فوت یکی از ابوین، تکلیف حضانت فرزند با چه کسی خواهد بود؟

چه مواردی باعث سلب حق حضانت فرزند می‌شود؟

در صورت عدم صلاحیت ابوین در حضانت فرزند،تکلیف قانونی چیست؟

ضمانت اجرای قانونی در رابطه با استنکاف یا امتناع از حضانت چیست؟

حق قانونی ابوین در ملاقات با طفل چیست؟ شرایط ملاقات با طفل چیست؟

حق حضانت فرزند

حضانت در لغت به معنی پرورش دادن و در آغوش گرفتن فرزند می‌باشد که از معنی لغوی خود دور نمانده است و در معنی حقوقی عبارت از به عهده گرفتن سرپرستی و نگه داری داری طفل می‌باشد که به طریق اولی با پدر و مادر طفل است.پدر و مادر باید در تشیید مبانی خانواده و تربیت اولاد خود، یکدیگر را معاضدت نمایند1104ق.م

گاه پیش می آید که پدر و مادر بنا به دلایلی از جمله سومعاشرت شوهر و خوف ضرر مالی و جانی، مسکن جداگانه انتخاب می‌کند (1115ق.م.) و یا هرگاه پدر و مادر به علت طلاق جدا از هم زندگی کنند و دارای فرزند باشند،بدیهی است که باید حضانت فرزند را به یکی از ابوین، پدر یا مادر که نسبت به حضانت فرزند اصلح می‌باشد، بدهد.در قانون مدنی حق حضانت فرزند،با توجه به سن فرزندان مشخص شده است.به صورت موارد زیر خواهد بود:

قبل از هفت سالگی

حضانت فرزندان (چه دختر و چه پسر) تا سن هفت سالگی با مادر خواهد بود، مگر این‌که پدر و مادر به نحو دیگری توافق کنند. پدر می‌تواند در صورت اثبات عدم صلاحیت مادر برای حضانت فرزند،در دادگاه صالح،حضانت را از او بگیرد و اگر پدر از تحویل طفل به مادر خودداری کرد می‌تواند بدون اثبات هیچ امری فرزندان را پس بگیرد.

بعد از هفت سالگی

حضانت فرزندان (چه دختر و چه پسر) بعد از هفت سالگی با پدر است، مگر این‌که پدر و مادر به نحو دیگری توافق کنند.در صورتی که مادر بتواند عدم صلاحیت پدر رابرای حضانت طفل اثبات نماید دادگاه بنا به مصلحت او برای حضانت طفل تصمیم مقتضی اتخاذ می‌کند.

بعد از سن بلوغ

حق حضانت تا زمانی‌ است که طفل به سن بلوغ برسد .سن بلوغ ۹ سال تمام قمری برای دختر و پانزده سال تمام قمری برای پسر است وبعد از این مدت، طفل تعیین می‌کند که با چه کسی زندگی خواهد کرد.

تاثیر جنسیت فرزند در حضانت

ماده1169 ق.م. حضانت دختر را تا 7 سالگی با مادر و پسر را تا 2 سالگی،با مادر می دانست، اما با تغییر این ماده و اصلاحیه ی این ماده، حضانت چه پسر و چه دختر تا 7 سالگی با مادرمعین شد.

فوت ابوین و تاثیر آن در حضانت

در صورت فوت یکی از ابوین،حضانت طفل با آن شخصی که زنده است خواهد بود حتی اگر متوفی پدر طفل باشد و برای طفل قیم و سرپرست تعیین کرده باشد،در این صورت حضانت طفل با مادر خواهد بود.(1170ق.م.)همچنین در صورتی که ولی قهری یا دادستان اعطای حضانت به مادر را خلاف مصلحت طفل تشخیص دهد می‌تواند با تقدیم دادخواست به دادگاه تقاضای سلب صلاحیت مادر را بنماید.(43 قانون جدید حمایت از خانواده)

در صورتی که ابوین طفل هر دو فوت کرده باشند ویا به موجب حجر یا جنون قادر به سرپرستی طفل خود نباشند دادستان مکلف است که برای طفل،قیم تعیین کند1185ق.م

موارد سلب حق حضانت فرزند

از آنجایی که ابوین طفل هر دو ولی قهری و سرپرست طفل می باشند و به حکم قانون بر هر سرپرست دیگر در حضانت فرزند،دارای اولویت می باشند و این حق حضانت از آنها سلب نمی‌شود.(1175ق.م.)اما گاهی اوقات پیش می آید که ابوین یا یکی از آنها به حکم قانون صلاحیت برای به عهده گرفتن حضانت فرزند خود را ندارند یا در بعضی موارد حضانت از آنها سلب می‌شود

به حکم قانون هرگاه در اثر عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی پدر یا مادری که طفل تحت حضانت اوست،صحت جسمانی و یا تربیت اخلاقی طفل در معرض خطر باشد،محکمه می‌تواند به تقاضای اقربای طفل یا به تقاضای قیم او یا به تقاضای رئیس حوزه قضایی هر تصمیمی را برای که برای حضانت طفل مقتضی بداند،اتخاذ کند.که می‌تواند از موارد سلب موقت یا دائم حق حضانت باشد.این موارد و مصادیق به شرح ذیل است:

اعتیاد زیان آور به الکل،مواد مخدر و قمار.

اشتهار به فساد اخلاق و فحشا

ابتلا به بیماری های روانی با تشخیص پزشکی قانونی

سواستفاده از طفل یا اجبار او به ورود در مشاغل ضد اخلاقی مانند فساد و فحشا،تکدیگری و قاچاق

تکرار ضرب و جرح خارج از حد متعارف

لازم به ذکر است که هرگاه پدر یا مادر که حضانت فرزند با یکی از آنها می‌باشد در صورت وجود یکی از موارد بالا می‌تواند با مراجعه به دادگاه تقاضای سلب صلاحیت طرف دیگر را به دادگاه خانواده تقدیم نماید.

همچنین در ماده 41 قانون جدید حمایت از خانواده مقرر می دارد که هرگاه توافق طرفین در مورد حضانت و نگه داری طفل بر خلاف مصلحت طفل باشد،دادگاه می‌تواند با واگذاری امر حضانت به دیگری،تصمیم مقتضی اتخاذ نماید.

تکلیف حضانت فرزند در صورت عدم صلاحیت ابوین

در صورتی که هم پدر و مادر هر دو صلاحیت حضانت طفل را نداشته باشند به تقاضای اقربای طفل یا قیم ویا رئیس حوزه ی قضایی هر تصمیمی که مقتضی بداند،اتخاذ کند.(1173ق.م.)

تکلیف قانونی در رابطه با استنکاف یا امتناع از حضانت

سرپرستی و حضانت طفل، هم حق و هم تکلیف قانونی پدر و مادر می‌باشد در صورتی که دادگاه این حق و تکلیف را به یکی از ابوین سپرد، باید در انجام آن سعی و تلاش بنمایند و از انجام تکلیف استنکاف و خودداری نکند و یا مانع اجرای دیگری در امر حضانت نشود.در غیر این صورت دادگاه به حکم قانون ضمانت اجرا تعیین کرده است.

هرکس از اجرای حکم دادگاه در مورد حضانت طفل استنکاف کند یا مانع اجرای آن بشود یا از استرداد طفل امتناع ورزد به دستور دادگاه بازداشت می‌شود.(40 ق.ح.خ.)

همچنین در صورت امتناع از نگه داری طفل از جانب یکی از ابوین دادگاه دیگری را به امر حضانت ملزم می‌کند و در صورتی که الزام ممکن و موثر نباشد حضانت را به خرج پدر و هرگاه پدر فوت شده باشد به خرج مادر تامین کند.(1172ق.م.)

حق قانونی ابوین در ملاقات با طفل

هرگاه به حکم قانون حضانت از یکی از ابوین سلب گردید،ملاقات فرزند برای آن شخص حق قانونی و مسلم است و قانون او را محق می داند.و حق ملاقات فرزند خود را دارد.تعیین زمان و مکان ملاقات و سایر جزئیات مربوط به آن در صورت اختلاف بین ابوین با محکمه است.بنابراین ابوین می‌توانند با توافق یکدیگر زمان و مکان های ملاقات فرزند را برای دیگری که حضانت ندارد مشخص نماید1174ق.م

و نحوه تعیین ملاقات نباید بر خلاف مصلحت طفل باشد در غیر اینصورت دادگاه می‌تواند ترتیب دیگری را مشخص نماید.

شرایط ملاقات با طفل

باید شخصی که حضانت دارد زمان و مکان مناسب برای ملاقات فرزند را برای طرفی که حضانت ندارد مشخص کند و در صورت اختلاف، تعیین آن با دادگاه می‌باشد.

طرفی که حضانت دارد نمی‌تواند کودک را از محل سکونت خارج کند و در صورت خروج به حکم دادگاه الزام می‌شود.مگر اینکه مصلحت خروج طفل را در دادگاه اثبات نماید و دادگاه مصلحت طفل را محرز بداند42ق.ح.خ

در صورتی که شخصی که دارای حضانت است قصد خارج کردن کودک از کشور را داشته باشد و دادگاه مصلحت بداند،طرف دیگر می‌تواند برای تضمین بازگرداندن صغیر و مجنون تامین مناسبی را از دادگاه بخواهد تا از طرف مقابل اخذ کند.